Sokołów Podlaski - z tamtych lat



Cukrownia w Sokołowie Podlaskim. Rok 1973.  © photos by Michał Kurc

 

Cukrownia w Sokołowie Podlaskim. Rok 1973.  © photos by Michał Kurc

 

Sokołów Podlaski - "z tamtych lat"

 

 "Elżbietów"

 



 

W roku 1843...

 

...dobra sokołowskie nabyli Hirschmanowie - rodzina fabrykantów z Warszawy pochodzenia niemieckiego, wyznania ewangelickiego. Elżbieta Hirschman (od jej imienia nazwano cukrownię i osadę fabryczną powstałą na gruntach Przeździatki) powołała w 1845 r. spółkę do założenia Fabryki Cukru z Buraków i Rafinerii.

Cukrownia została uruchomiona w roku 1846. Była największą cukrownią w Królestwie i zajmowała znaczącą pozycję w późniejszych latach. Spowodowało to ożywienie gospodarcze Sokołowa. W kampanii 1862/63 cukrownia zatrudniała 366 robotników.

Ludwik Hirschmann

"Ludwik Hirschman zmarł D. 25 stycznia 1904 r" - tekst z pomnika nagrobnego na cmentarzu w Sokołowie Podl.

Rok 1859

Rodzina BOETTNER w Elżbietowie.

 

Dzięki życzliwości i uprzejmości Pani Hanny Banach, możemy dowiedzieć się więcej i zapisać w historii Elżbietowa słowo o rodzinie Alberta Boettnera i jego córce Paulinie z Boettnerów Weiss - urodzonej w Elżbietowie... »

Paulina z Boettnerów Weiss       

 

Rok 1863

 

Inscenizacja bitwy pod Węgrowem z roku 1963.

Bohaterska postawa robotników Cukrowni Elżbietów w powstaniu styczniowym.

"W cukrowni w Elżbietowie przebywał jakiś czas Jabłonowski i osobiście prowadził ćwiczenia we władaniu bronią z młodszymi robotnikami i praktykantami należącymi do organizacji oraz zapoznawał ich z regulaminem. - Monografia: Sokołów Podlaski, Dzieje miasta i okolic. str. 394. 

 

 

Lata 1873-1939

 

Jubileusz 25-lecia... »

Lata 1923-1939 »

Z albumu 

Pana Adolfa Buchalskiego 

Przypomnę pan Buchalski był inspektorem, ekspedytorem, a po wojnie wieloletnim gospodarzem Cukrowni. Dzięki Panu Buchalskiemu i jego Rodzinie możemy poznać Cukrownię "Sokołów" z lat trzydziestych.
»

 

Ochotnicza Straż Pożarna 

w Sokołowie Podlaskim 

- Sekcja Dramatyczna


Pamiątkowe zdjęcia OSP Sekcji Dramatycznej, na nich można zauważyć pracowników Cukrowni pp. Franciszka Romana i Adolfa Buchalskiego, którzy w wolnym czasie od pracy z zamiłowaniem oddawali się teatrowi...
»

 



Po II wojnie światowej...

Cukrownia "Sokołów"

 

Lata 1944-1945

 



Sprawozdanie
Cukrowni SOKOŁÓW w Sokołowie Podl.
za okres od 10.VIII.1944 do 31.III.1945 r.


Cukrownia Sokołów prowadzona poprzednio pod nazwą „Cukrownia i Rafineria Elżbietów” w Przeździatce, wybudowana w 1845 roku przez właściciela majątku Przeździatka Hirszman. 
W roku 1879 przeszła na własność barona Stanisława Lessera.
W roku 1904 Cukrownia i Rafineria zostały spalone i w tymże roku obudowana.
W 1924 roku Cukrownię i Rafinerię przejął na własność za długi, Bank Handlowy w Warszawie unieruchamiając je do roku 1930. W roku tym Bank Handlowy wydzierżawił przedsiębiorstwo Spółce Akcyjnej, która zmieniła nazwę firmy na „Cukrownia i Rafineria Sokołów”. Spółka ta w 1936 r. dzierżawę odstąpiła nowopowstałej Spółce Akcyjnej Plantatorów Buraka Cukrowego, która prowadziła przedsiębiorstwo do wybuchu wojny w 1939 r.
W czasie okupacji niemieckiej Cukrownia i Rafineria była pod zarządem niemieckim. Po ustąpieniu okupanta Cukrownia i Rafineria przeszły pod Zarząd Państwowy dnia 10 sierpnia 1944 r.
Okupant, opuszczając Sokołów, poczynił spustoszenie w budynkach, maszynach i urządzeniach, przez wysadzenie względnie spalenie. Tak wielkie zniszczenia postawiły Polskie Władze przed dylematem odbudowy lub zaniechania takowej.
Odległość innych Cukrowni od terenów okręgu sokołowskiego, utrudniająca należyte wykorzystanie terenów nadających się do uprawy buraka cukrowego oraz w celu podniesienia stanu rolnictwa w tym okręgu i umożliwienia szerokim rzeszom pracowników przemysłu cukrowniczego, znajdującego się na terenie okręgu sokołowskiego – skłoniły miarodajne czynniki Polskie pójść po linii odbudowy Cukrowni. 
Postęp odbudowy Cukrowni będzie opisany w sprawozdaniach za następne lata.
Cukrownia Sokołów w okresie sprawozdawczym, prócz zniszczeń, o których wyżej mowa została również dotknięta poważnymi stratami spowodowanymi zniszczeniem znaczniejszych przestrzeni dojrzewającego już buraka cukrowego, przez działania wojenne, sierpień – wrzesień 1944 r. To też zbiór buraka cukrowego w okresie sprawozdawczym z terenu zakontraktowanego, zamiast spodziewanego w ilości ponad 300.000 q - wynosił zaledwie 123.13 q.
Przewlekała, bo do lutego trwająca kampania Cukrowni Lublin, której burak cukrowy ze zbioru 1944 r. został odstąpiony spowodowała dalsze straty z powodu zmarznięcia, a następnie zgnicia części buraków, bądź na placu bądź w wagonach do tego stopnia, że nie były zdatne do przerobu.
Podane wyżej okoliczności poza stratami majątkowymi spowodowały również stratę eksploatacyjną na plantacji buraka cukrowego w sumie zł. 282.607.97. /Rachunek wyników – nakłady, poz. 2/. O ile suma ta w innych warunkach gospodarczych mogłaby nie mieć decydującego wpływu na ostateczne wyniki eksploatacyjne Cukrowni, to jednak w okresie sprawozdawczym przyczyniła się ona do zamknięcia okresu sprawozdawczego ujemnym saldem eksploatacyjnym w sumie zł. 74.257.78.
Wypada na tym miejscu wspomnieć o technice sporządzania bilansu rachunku wyników, a mianowicie: urzędująca od sierpnia 1946 r. Dyrekcja Cukrowni zastała rachunkowość opartą jedynie na Dzienniku – Głównej i księgach pomocniczych obejmującą okres od 1 lipca 1944 r do 31 marca 1945 r., a więc z obrotami z czasów okupacji niemieckiej tj. od 1 lipca do 10 sierpnia 1944 r., w którym to dniu Cukrownia została zajęta przez Wojska Polskie i Radzieckie.
Na podstawie zarządzeń Ministra Przemysłu i Władz Przemysłu Cukrowniczego został ustalony majątek przejęty przez Władze Polskie w dniu 10 sierpnia 1944 r. i na ten dzień sporządzono bilans otwarcia, który przesłano do Zjednoczenia Przemysłu Cukrowniczego, Okręgu Warszawskiego w Płocku przy piśmie Cukrowni Sokołów z dnia 9 listopada 1946 r. L.dz.975/V/46.
Obroty dotyczące czasu okupacyjnego tj. 1.VIII.1944 r. zostały wyeliminowane przez odpowiednie dodatkowo przeksięgowanie w Dzienniku Głównej ustalając ten sposób do zamknięcie okresu obroty za czas od 10.VIII.1944 do 31.III.1945 r.
W końcu zaznacza się, że niniejsze sprawozdanie rachunkowe zostało oparte wyłącznie na danych zawartych w księgach rachunkowych o których mowa wyżej bez poparcia dowodami źródłowymi, których sprawozdająca Dyrekcja cukrowni na miejscu nie odnalazła.



 

   

 

Panorama cukrowni z roku 1973

powiększenie panoramy

 

 

Lata 1949-1953

 

Historia Odbudowy Cukrowni „Sokołów”

 

Ilustracją tekstu są fotografie wykonane przeze mnie po roku 1953 - w latach 60-tych i 70-tych XX w., za wyjątkiem kadrów z PKF z roku 1951, wykonane podczas uroczystego uruchomienia zakładu, odbudowanego po zniszczeniach wojennych.

 

 

 

 

Rok 1954

 

Przeprowadzka mojej rodziny z Przeździatki do Cukrowni...

 

Krzyż - na skrzyżowaniu ul.Węgrowskiej z ul. Oleksiaka - dawniej ul.Szpitalną. Na chwilę zatrzymaliśmy się przed budynkiem biura Cukrowni Sokołów. Szkoła Podstawowa Nr 2 - szkolny apel.

Rok 1958 i 1959

I miejsce w Polsce

 

Pod koniec lat pięćdziesiątych, załoga Cukrowni Sokołów dwukrotnie zdobyła pierwsze miejsce w produkcji cukru, w Polsce. Więcej »  

Gazeta  Cukrownicza z roku 1959
Sergiej Djabkin 1924-1983

 

1MAJA

 

Cukrownia - 1MAJA 1975. Fot. Michał Kurc

Odświętny wygląd fabryki w maju 1974 r. 

Na planszach: 1 MAJA; 9 MAJA DZIEŃ ZWYCIĘSTWA; 30-LECIE ZWYCIĘSTWA NAD FASZYZMEM; PRZYJAŹŃ WSPÓŁPRACA I WZAJEMNA POMOC. 

Pochód pierwszomajowy

 

Święto Pracy - upamiętnienie wydarzeń, które miały miejsce w pierwszych dniach maja 1886 r. w Chicago. Podczas strajku żądano wprowadzenia 8-godzinnego dnia pracy - standardem była praca dwunastogodzinna, niskie płace i ciężkie warunki pracy. Więcej »

 

Cukrownia - 1MAJA 1973. Fot. Michał Kurc

 


Klub Pracownika Cukrowni "Cukrownik"


 



Zespół wokalny "Amazonki" w Cukrowni Sokołów w roku 1976.

Rok 1976

 

130-lecie 

Cukrowni

 Rok 1978. Powrót z rodzinnego majowego spacerku - ulica Węgrowska. W tle zabudowania Cukrowni. Ten spokój na ul. Węgrowskiej trwał do jesieni... -  "15 października 1978 r. o godzinie 14.00 ruszyła kolejna kampania w Cukrowni im. Franciszka Malinowsklego w Sokołowie Podlaskim"...»

 

Zapraszam do tworzenia galerii o dawnym Elżbietowie, Cukrowni Sokołów - niech pamięć o naszych dziatkach, rodzicach, o nas, o Cukrowni trwa. Bardzo proszę o informację mkurc@wp.eu



Rok 2010

 

W miejsce Cukrowni "Park Przemysłowy Sokołów Podlaski"

"Piknik z historią w tle"

 



Rok 2011 

 

Czas na kulturę w "Elżbietowie" - już nadszedł.

 

Oczekując na ciekawe rozwiązania zagospodarowania zabudowań cukrowni, utrwaliłem ich widok będąc na ulicy Wiejskiej w dniu 13 czerwca 2011 roku.

Park Przemysłowy Sokołów Podlaski 

Największej dzielnicy przemysłowej z tamtych lat należy się pomnik. Daleki od skojarzeń form dotychczasowych pomników, tu - uporządkowania elewacji i ożywienia hal fabrycznych z galeriami nie tylko handlowymi - mam na mysli dawne BWA w Sokołowie Podl. - kawiarniami i salami np. z salą umożliwiającą prowadzenie Konkursów Międzynarodowego Tańca Towarzyskiego. 

 

Miasto - Sokołów Podlaski



 


Copyright © design and photos by Michał Kurc