|
Bitwa pod Węgrowem
SZTURM NA WĘGRÓW
Rankiem trzeciego lutego, ok. godz. ósmej żołnierze Papaafanasopuło dotarli na przedpola Węgrowa, zajęli stanowiska na wzgórzach wznoszących się nad miastem i ostrzelali zabudowania miejskie granatami zapalającymi...
Pożary wznieciły panikę, opanowaną przez Matlińskiego, który po krótkiej walce na rogatce mokobodzkiej zaatakowanej przez jazdę i piechotę wroga zarządził odwrót z płonącego miasta szosą na Sokołów Podlaski.
Matliński:
Nie obronimy się w płonącym mieście! Kto osłoni nasz odwrót?
My – kosynierzy. Jest nas 400.
Matliński: Do ataku !
Kosynierzy ruszają z okrzykiem: Jezus , Maria! Huraaa!!!
Do osłony ewakuacji wyznaczył 400 kosynierów. Kiedy szarża szwadronu rosyjskiego zatrzymała ariergardę głównej grupy powstańczej , Polacy schronili się na cmentarz katolicki ostrzeliwując zza muru Moskali. Wówczas kosynierzy zaatakowali centrum szyku wojsk rosyjskich. Prowadzone z fantastyczną brawurą natarcie zmiotło z pola szwadron ułanów i zagroziło armatom strzelającym kartaczami ogniem na wprost.
Kosynierzy przebili się aż do stanowisk baterii, lecz zostali wzięci w kleszcze przez dwukrotnie liczniejsze siły wroga. Na polu bitwy pozostało ponad 120 poległych i rannych powstańców. Straty Rosjan nie są znane.
Poświęcenie kosynierów ocaliło ok. 2000 ludzi - siły powstańcze, którzy wycofali się na Miedznę, Pogorzel i
Siemiatycze, omijając nadciągającą z Kosowa kolumnę Kriwonosowa.
Działo się w mieście Węgrowie(...) W dniu trzecim lutego roku 1863 , między godzinami dziewiątą i jedenastą z rana w starciu się wojska Cesarsko-Rosyjskiego z Powstańcami Polskiemi z tych ostatnich na polach Węgrowskich poza gościńcem Siedleckim prosto na południe od Kościoła farnego umarło sześćdziesiąt sześć mężczyzn nieznajomych różnego wieku i stanu z sąsiednich parafijów pochodzących , ranami strzałów i kłócia przez wojsko okryci. Po przekonaniu się naocznie o zejściu tych sześćdziesięciu sześciu osób, przy obrzędzie religijnym pogrzebowym na miejscu śmierci dopełnionym akt ten przeczytany został i podpisany przez nas o godzinie czwartej z południa.
- Xiądz Ignacy Jemielitty, proboszcz Węgrowski.
PO BITWIE
Niepowodzenie planu likwidacji zgrupowania polskiego w Węgrowie, oprócz przyczyn typowo militarnych, wynikło także z braku koordynacji w działaniu wojsk carskich. Pomimo planowanego, równoczesnego szturmu trzech oddziałów jako pierwszy zaatakował sam Bontemps w nocy z 2 na 3 lutego. Atak ten odparty został przez oddział 1000 kosynierów stacjonujących w Ludwinowie, a Bontemps nie wziął już udziału w dalszej walce. Papaafanasopuło natomiast jeszcze po ewakuacji powstańców obawiał się zająć miasto, ostrzeliwując je z dystansu do godziny jedenastej. W Węgrowie przywitał Rosjan widok trzech szpiegów powieszonych przez polską żandarmerię.
Rozjuszone żołdactwo ograbiło bezbronne miasto dopuszczając się morderstw i gwałtów. Dopiero po południu do Węgrowa dotarły kolumny Bontempsa i Kriwonosowa, podejmując wkrótce pościg za powstańcami Matlińskiego i Jabłonowskiego.
CENA BITWY
Bitwę pod Węgrowem należy uznać za nierozstrzygniętą. Wojska rosyjskie nie osiągnęły celu operacyjnego: zniszczenia przeciwnika i same poniosły ciężkie, choć starannie później ukrywane straty. Natomiast niedoświadczeni wojskowo powstańcy kilkakrotnie stawili czoła zawodowej armii i wycofali się w zwartym szyku, co można uznać za ich sukces, pomimo dużych strat w ludziach.
Bitwa pod Węgrowem nabrała ponadto dużego znaczenia propagandowego jako jedno z pierwszych poważnych starć zbrojnych tej kampanii. Odgłosy bitwy węgrowskiej, nazwanej dzięki straceńczej szarży kosynierów "Polskimi Termopilami", rozeszły się szerokim echem w całej Europie stając się tematem dzieł plastycznych i literackich, min. M. Konopnickiej, A.
Barbiera, C.K. Norwida.
Grek
ma więcej świetnych w dziejach kart
Niż łez... w mogile -
U Polaka tyle Węgrów wart,
Tyle!... co Termopile...
Cyprian Kamil Norwid Vanitas
|
Jeszcze
Polska nie umarła,
Kiedy my żyjemy.
Co nam obca moc wydarła,
Szablą odbierzemy.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
|
POMNIK POWSTAŃCÓW
Na
podstawie fotografii Rafała Kurc'a
Po
bitwie, jak zapisał w dniu 5 lutego 1863 r. proboszcz węgrowski ks. Ignacy Jemielitty:
,,66 mężczyzn nieznajomych (...), z obcych
parafii ów pochodzących - ranami od strzałów i kłucia (tak) przez wojsko okryci" pochowanych zostało na pobojowisku we wspólnej mogile.
W roku 1917, kiedy Rosjanie musieli wycofać się z Królestwa Polskiego, powstał w Węgrowie komitet budowy pomnika upamiętniającego poległych bohaterów. Z pól pomiędzy Szarutami i Ruchenką mieszkańcy Węgrowa i okolicznych wsi przyciągnęli głaz narzutowy, przemieszczany na saniach wleczonych ręcznie po drewnianych okrąglakach. Po pokonaniu dystansu 5 km ogromny kamień ustawiono na mogile powstańczej. Prace kamieniarskie wykonał znany warszawski warsztat Bolesława Sypniewskiego, który na pomniku umieścił inskrypcję
- wiersz autorstwa W. Roguskiego:
BOHATEROM 1863 r. NA PROCHACH WASZYCH, Z PÓL POLSKICH KAMIENIA WZNOSZĄ PRZEZ PAMIĘĆ WDZIĘCZNE POKOLENIA.
Bitwa
pod Węgrowem strona
1
Podziękowanie
Galeria
jest moim skromnym podziękowaniem Organizatorom - Samorządowi
Miasta Węgrowa i Samorządowi Powiatu Węgrowskiego oraz Współorganizatorom.
Dziękuje Wykonawcom biorącym
udział w Inscenizacji Bitwy na Rynku w Węgrowie, za dostarczenie
wzruszeń i wyjątkowych doznań artystycznych.
Bardzo
dziękuję i doceniam trud Kolegi Romana Postka i Pana Łukasza Gołosia -
współautorów projektu imprezy i jego wykonania.
Jeszcze
raz gratuluję i bardzo dziękuję Pani Wiceburmistrz Marii Koc pomysłodawczyni
i współautorce projektu imprezy - pierwszej w historii Węgrowa.
_____
-
Ilustrację słowną opracowałem
na podstawie scenariusza oraz innych tekstów Kolegi Romana Postka.
-
Fotografię
Pomnika wykonał mój 12 letni syn Rafał.
-
Kopię sztandaru powstańczego wykonały: Panie Bogusława Gierłowska i
Małgorzata Konopińska.
-
Wykonanie replik broni powstańczej: Warsztaty Zespołu Szkół
Ponadgimnazjalnych w Węgrowie.
| o
galerii |
Historia
i współczesność, sugestywne relacje historyków i
silne emocje mieszkańca Węgrowa.
Sent: Thursday,
February 07, 2008 12:20 PM
Subject:Bitwa na Rynku w Węgrowie
Witam, Panie Michale.
Jestem pod silnym wrażeniem. Naprawdę. Historia i
współczesność, sugestywne relacje historyków i
silne emocje mieszkańca Węgrowa. To robi ogromne wrażenie.
Gratuluję serdecznie i pozdrawiam.
H.Kietlińska
P.S. Czy możemy podać link do Pana galerii? Mielibyśmy
drugą impresję styczniową Pana autorstwa...
|
Piękne
są te zdjęcia z inscenizacji, jak obrazy z tej
epoki...
Sent:
Thursday, February 07, 2008 3:01 PM
Subject: Rocznica Powstania
... Piękne są te zdjęcia z inscenizacji, jak
obrazy z tej epoki, trzeba też przyznać, że świetnie
to musiało być przygotowane, żeby tak wyraziście i
prawdopodobnie wyglądać. ... Pozdrawiam Ania
|
Gratuluję fotografii,
bardzo fajna strona.
Sent: Thursday,
February 07, 2008 5:26 PM
Subject: zdrajca z tej strony
Witam Panie Michale.
Zdrajca się kłania z inscenizacji niedzielnej bitwy.
Gratuluję fotografii, bardzo fajna strona. Dopiero
teraz mogę obejrzeć tą inscenizację bo po tym jak
mnie wyprowadzili to musieli mnie zabić więc już
niestety nie miałem okazji ciągu dalszego...
Pozdrawiam Michał Zasłona
|
Patrzyłam jak na
rzeczywistych uczestników sprzed 145 lat...
Sent: Friday,
February 08, 2008 6:20 PM
Subject: ...
...Po wczorajszym mailu, który sprawił mi radość
bo brakowało mi Pana w poczcie zaglądnęłam jeszcze
raz do tych zdjęć z Węgrowa i stwierdziłam jeszcze
raz, że ogląda się je z dużą przyjemnością,
jest to naprawdę duże przeżycie estetyczne. ... Piękne
zrobił Pan portrety nie szukając łatwej urody, wyszły
bardzo przejmująco i wyraziście, nie widać było
udawania i pozowania. Patrzyłam jak na rzeczywistych
uczestników sprzed 145 lat... Pozdrawiam Ania
|
Pańska
pasja i praca są znakomitą promocją Węgrowa.
Sent:
Tuesday, February 12, 2008 8:08 AM
Subject: Podziękowania od Marii
Drogi Panie Michale,
...
Jestem
oczarowana Pańskim reportażem! Jak zawsze przepiękne
fotografie i znakomicie dobrany tekst! Panie Michale,
bitwa widziana Pańskimi oczami jest jeszcze bardziej
niesamowitym i wzruszającym wydarzeniem. Dziękuję
Panu, że zadał sobie tyle trudu, Pańska pasja i
praca są znakomitą promocją Węgrowa, jestem
przekonana, że każdy kto obejrzy Pańskie fotografie
opatrzone tak interesującym tekstem zapragnie
przyjechać do nas na kolejną inscenizację.
Dziękuję
również za miłe słowa skierowane do mnie, miłe i
ważne dla mnie.
Pozdrawiam
serdecznie Panią Henię i Pana, do miłego
zobaczenia!
Maria
|
To
robi ogromne wrażenie.
Powiat
Węgrowski
Oficjalny
Serwis Internetowy Starostwa Powiatowego w Węgrowie
Galeria
fotografii z inscenizacji bitwy pod Węgrowem
3 lutego 2008 r. na Rynku Mariackim odbyła się
inscenizacja fragmentów węgrowskiej bitwy
W niedzielę 3 lutego 2008 r. na Rynku Mariackim odbyła
się inscenizacja fragmentów węgrowskiej bitwy, z
udziałem historycznych grup rekonstrukcyjnych oraz młodzieży
z węgrowskich szkół.
Zapraszamy na stronę węgrowskiego artysty
fotografika Michała Kurca AFRP
http://fotografika.i-csa.com/wegrow/1863/powstanie_styczniowe.html
II impresja styczniowa to historia i współczesność,
sugestywne relacje historyków i silne emocje mieszkańca
Węgrowa. To robi ogromne wrażenie.
Hanna
Kietlińska
|
Dziękuję za gratulacje
i miłe słowa, są dla mnie największym wyróżnieniem.
Jeszcze raz bardzo dziękuję.
|
|
Bitwa
pod Węgrowem strona
1
20080206
|
